Drijfveren versus persoonlijkheid, competenties en gedrag: wat is het verschil?

Grofweg kun je ze indelen in vier perspectieven:

Drijfveren richten zich vooral op die laatste vraag. Ze laten zien wat mensen belangrijk vinden, waar ze energie van krijgen en wat ze proberen te bereiken. Juist daardoor verklaren drijfveren veel van wat mensen doen.

Persoonlijkheid: wie ben je?

Persoonlijkheid gaat over relatief stabiele kenmerken van een persoon. Het beschrijft bijvoorbeeld hoe iemand van nature geneigd is om te reageren, informatie te verwerken of contact met anderen aan te gaan.

Een persoonlijkheidsprofiel kan bijvoorbeeld laten zien dat iemand zorgvuldig, sociaal, extravert of juist introvert is. Persoonlijkheid helpt om gedragspatronen te herkennen, maar verklaart niet altijd waarom iemand iets belangrijk vindt of waarom iemand in een bepaalde situatie een keuze maakt.

Twee mensen kunnen bijvoorbeeld allebei heel nauwkeurig zijn, maar vanuit verschillende redenen:

• De één wil fouten voorkomen en zekerheid creëren.
• De ander wil kwaliteit leveren en professioneel resultaat bereiken.

Het gedrag lijkt hetzelfde, maar de motivatie erachter is fundamenteel anders.

Gedrag: wat doe je?

Gedrag is wat anderen van je kunnen zien. Het is de manier waarop je reageert, communiceert en handelt in een bepaalde situatie. Gedrag is echter niet losstaand. Het ontstaat vanuit de manier waarop iemand de situatie ervaart en wat iemand probeert te bereiken.

"Gedrag laat zien wat iemand doet. Drijfveren verklaren waarom dat logisch voelt."

Daarom kunnen twee mensen in dezelfde situatie verschillend gedrag laten zien.

• Een medewerker die kritisch reageert op een verandering kan bijvoorbeeld weerstand bieden omdat hij onzekerheid wil vermijden.
• Een ander kan dezelfde verandering kritisch bekijken omdat hij juist betere oplossingen wil vinden.

Het gedrag lijkt hetzelfde, maar de intentie erachter kan heel anders zijn.

Competenties: wat kun je?

Competenties gaan over vaardigheden, kennis en kwaliteiten die iemand kan inzetten om effectief te handelen. Denk aan:

• communiceren
• samenwerken
• analyseren
• leidinggeven
• plannen en organiseren

Competenties zeggen iets over iemands vermogen om bepaald gedrag te laten zien. Maar een competentie zegt niet automatisch iets over de motivatie om die competentie in te zetten.

Iemand kan bijvoorbeeld uitstekend kunnen coachen, maar niet de behoefte voelen om anderen te begeleiden. Een ander kan sterk resultaatgericht zijn en juist energie krijgen van het ontwikkelen van mensen.

Juist daarom ontwikkelt niet iedereen dezelfde competenties met hetzelfde enthousiasme. We investeren vooral in vaardigheden die aansluiten bij wat we belangrijk vinden.

Drijfveren: wat wil je?

Drijfveren gaan over wat je belangrijk vindt en wat je probeert te bereiken. Ze bepalen:

• waar je aandacht naartoe gaat
• welke situaties je belangrijk vindt
• welke kansen of risico's je ziet
• welke keuzes logisch voelen

Drijfveren vormen daarmee de bril waardoor je naar de wereld kijkt. Ze bepalen niet alleen wat je wilt bereiken, maar ook hoe je de werkelijkheid ervaart. Juist daardoor voelt hetzelfde gedrag voor de één logisch en voor de ander niet.

Waarom zijn drijfveren zo belangrijk?

Wanneer je alleen naar gedrag kijkt, zie je wat iemand doet.

Wanneer je naar competenties kijkt, zie je wat iemand kan.

Wanneer je naar persoonlijkheid kijkt, zie je bepaalde kenmerken en voorkeuren.

"Maar pas wanneer je naar drijfveren kijkt, begrijp je waarom iemand doet wat hij doet."

Achter ieder gedrag zit een reden. Soms bewust, vaak onbewust. Wie begrijpt wat mensen belangrijk vinden en hoe zij de werkelijkheid ervaren, krijgt inzicht in wat mensen beweegt.